Polsko-Niemiecka Nagroda Młodzieży 2024–2026

„Learn – share – care: zjednoczeni ponad granicami” to tytuł projektu młodych ludzi z Poznania, Bad Oldesloe i gruzińskiego Rustawi. Ich zamiarem było poznać siebie i swoją kulturę nawzajem i podjąć działania wolontariackie wspólnie z osobami z niepełnosprawnościami oraz z seniorkami i seniorami. Podczas spotkania od 14 do 18 lipca 2025 roku w Poznaniu młodzi ludzie przygotowali warsztaty kulinarne i sensoryczne z podopiecznymi ośrodka dla dzieci niewidomych w Owińskach. Poznawali także alfabet Braille’a, dzięki czemu mogli lepiej zrozumieć, jak osoby z niepełnosprawnością radzą sobie na co dzień. Odwiedzili ponadto klub seniora „Druga Młodość” w Poznaniu. Tam wspólnie z osobami starszymi gotowali i opracowywali książkę kulinarną napisaną w aż pięciu językach. Na koniec zorganizowali turniej sportowy i silent disco, zapraszając do zabawy mieszkanki i mieszkańców Poznania. Następnego dnia wyjechali do Niemiec, aby przez tydzień kontynuować swój projekt.

Projekt odbył się w dniach od 14 do 18 lipca 2025 roku w Poznaniu (Polska), od 18 do 25 lipca 2025 roku w Lütjensee (Niemcy) oraz odbędzie się od 24 września do 3 października 2025 roku w Rustawi (Gruzja).

Jak wygląda miasto idealne, odpowiadające potrzebom mieszkanek i mieszkańców? Tym pytaniem zajęły się uczestniczki i uczestnicy projektu „Miasto 2.0” zorganizowanego przez młodych ludzi z Poznania i Berlina. Spotkali się między 2 a 10 sierpnia 2025 roku w Poczdamie, aby zgłębić tematy przestrzeni miejskiej i aktywności obywatelskiej. Przeprowadzili wywiady uliczne i stworzyli z nich reportaż o tym, jak się żyje w Poczdamie. Spotkali się i rozmawiali z polityczką w parlamencie kraju związkowego Brandenburgii. Odwiedzili Berlin, w którym poznali projekt modelowy – miejsce zajmujące się urbanistyką, sprawami społecznymi, kulturą i edukacją. Zwiedzili także części miasta z osobami żyjącymi wcześniej w kryzysie bezdomności, dzięki czemu poznali ich perspektywę. Na koniec, w oparciu o doświadczenia zebrane podczas projektu, zaprojektowali miasto idealne i stworzyli jego makiety.

„Usłysz, poczuj, bądź – podróż do dobrostanu” – projekt pod tym tytułem zorganizowali w dniach od 30 sierpnia do 5 września 2025 roku w domu spotkań Blockhaus Ahlhorn w Großenkneten młodzi ludzie z Brzeska i Lüdenscheid. Skupili się na idei dobrego samopoczucia i popularyzowaniu jej w środowisku lokalnym. Urządzili polsko-niemiecki wieczór kulinarny, podczas którego przygotowali dania z produktów pochodzących z sąsiedztwa, tak aby wesprzeć miejscowych rolników. Do wspólnego posiłku i rozmów zaprosili młodych ludzi odbywających praktyki w pobliskim lesie, chcąc wzmocnić dzięki temu lokalne więzi. Nagrali także krótkie filmy pokazujące region w nowym świetle oraz wpływ natury na dobrostan człowieka. W centrum młodzieży w Oldenburgu stworzyli obrazy, listę piosenek i publikację mające poprawiać nastrój i zostawili je w prezencie odwiedzającym. Aby zachęcić mieszkanki i mieszkańców miasta do rozmów o samopoczuciu, rozdawali na ulicy cukierki z pozytywnymi przesłaniami. Stworzyli też zakładki do książek dla korzystających z biblioteki Vahr w Bremie, które mają zwracać uwagę na wpływ kultury na dobre samopoczucie. Odwiedzili również muzeum zatrudniające osoby bezrobotne, które ma zostać wkrótce zamknięte, pragnąc je w ten sposób wesprzeć. Pełni wrażeń podsumowali wyniki swojej pracy na temat dobrostanu w krótkich występach teatralnych.

„Lokalnie gotowane, społecznie darowane” – to projekt młodych ludzi z Tumlina-Wyknia i Górnej Frankonii (Oberfranken), który skupiał się na wsparciu osobom w potrzebie oraz prowadzącym lokalne gospodarstwa rolne. Spotkanie odbyło się w dniach od 11 do 14 września 2025 roku w Kielcach. Dzięki współpracy z rolnikami i producentami rolnymi młodzi ludzie pozyskali warzywa, mięso i inne produkty, z których ugotowali bigos i zupę warzywną. Posiłki te trafiły do parafii św. Franciszka z Asyżu, którą młodzi ludzie wyszukali wcześniej jako miejsce często odwiedzane przez osoby potrzebujące. Przez dwa dni rozdawali tu obiady osobom znajdującym się w trudnej sytuacji. Podjęli też współpracę z lokalną gazetą internetową i radiem, aby rozpowszechnić informacje o swoim projekcie i w ten sposób podziękować rolnikom oraz pokazać i docenić ich wkład w całe przedsięwzięcie.

Młodzi ludzie z Warszawy i Heilbad Heiligenstadt postanowili pokazać dzieciom, że poznawanie języków i kultur może być zabawą i uczy otwartości na świat. W ramach projektu „Nastolatki w przedszkolu i szkole podstawowej”, który odbył się od 8 do 13 września 2025 roku w Warszawie, przygotowali i poprowadzili zajęcia w przedszkolu i szkole podstawowej. Dzieci uczyły się prostych słówek w różnych językach, śpiewały piosenki, uczestniczyły w grach i zabawach ruchowych oraz tworzyły flagi i symbole narodowe podczas zajęć plastycznych. Młodzi ludzie opowiadali im także ciekawostki o codziennym życiu ich rówieśniczek i rówieśników w innych krajach. Dzięki projektowi dzieci zyskały nowe spojrzenie na świat, a młodzież doświadczyła, jak pracuje się z dziećmi oraz jak zachęca się je do nauki i zabawy.

„Pingpongowa Rewolucja: ożywiamy parki, łączymy społeczność” – to tytuł projektu młodych ludzi ze Szczecina i Anklam. Połączyli w nim sport, wolontariat, działania na rzecz środowiska lokalnego i przestrzeni publicznej. Uczestniczki i uczestnicy projektu spotkali się od 12 do 14 września 2025 roku w Szczecinie i 27 września 2025 roku w Anklam. Odrestaurowali stoły do tenisa stołowego w parkach, sprzątnęli teren i zorganizowali zawody pingpongowe i animacje dla lokalnych społeczności. W Szczecinie przeprowadzili trzy otwarte miniturnieje i wspólnie kibicowali w rozgrywkach pierwszej ligi tenisa stołowego miejscowej drużynie Griffin’s-Spin, w której grają także zawodnicy z Niemiec. Zadbali o to, by w swoje działania włączyć osoby ze szczególnymi potrzebami – w wydarzeniach uczestniczyły dzieci z niepełnosprawnościami, które pokazały, że tenis stołowy jest sportem dostępnym dla wszystkich. W miejscu zawodów młodzi ludzie przygotowali również strefę dobrego słowa i strefę offline, promujące pozytywną komunikację oraz profilaktykę hejtu i uzależnień. Podczas spotkania w Anklam przeprowadzili kolejne działania w lokalnym parku. Podobnie jak w Szczecinie, zorganizowali miniturniej i inne zajęcia sportowe dla mieszkanek i mieszkańców miasta.

Co to są ekosystemy, jakie są ich rodzaje oraz dlaczego i jak człowiek powinien o nie dbać? Zagadnienia te zgłębiał projekt „Bioróżnorodność ekosystemowa”, zorganizowany przez młodzież z Torunia i Wildeshausen, który odbył się od 14 do 22 września 2025 roku w domu spotkań Blockhaus Ahlhorn w Großenkneten. Jego uczestniczki i uczestnicy poznawali i badali ekosystemy zarówno naturalne, w tym Morze Wattowe, największy tego typu ekosystem na świecie, jak i sztuczne, na przykład stawy rybne. Obserwowali żyjące w nich rośliny i zwierzęta. Z lokalnymi ekspertkami rozmawiali o bogactwie lasów oraz ich roli w gospodarce i ekonomii. Na bazie zebranych doświadczeń zrobili przeznaczone do swoich szkół plakaty i ulotki informujące o tym, jak chronić ekosystemy i środowisko. W trakcie warsztatów tworzyli lasy w słoiku. W ten sposób próbowali zbudować własny, funkcjonujący mikro-ekosystem i zrozumieć procesy, które w nim zachodzą. Wykonali także różne ozdoby i przedmioty codziennego użytku z naturalnych materiałów, aby pokazać, że nie zawsze trzeba kupować nowe rzeczy. Wszystkie swoje działania młodzi ludzie zaprezentowali społeczności szkolnej i lokalnej po to, aby zaszczepić w innych wiedzę, fascynację naturą i ideę dbania o nią.

Niepełnosprawność może inspirować do wspólnego działania. Pokazali to młodzi ludzie z Lublina, Łodzi, Oldenburga i Kijowa podczas swojego projektu „He(art) – Poznajmy się przez sztukę i sercem”, który odbył się od 13 do 22 września 2025 roku w Lublinie i od 15 do 23 listopada w Oldenburgu. Postanowili jak najwięcej dowiedzieć się o codziennych wyzwaniach związanych z różnymi typami niepełnosprawności. Uczestniczyli w warsztatach na temat inkluzji i dostępności. Uczyli się, jak poruszać się na wózku, jak być przewodnikiem osób niewidomych i jak porozumiewać się z osobami głuchymi w Polskim Języku Migowym. Spotkali się z uczennicami i uczniami głuchymi i niedosłyszącymi i tworzyli z nimi rzeźby. Wspólnie z osobami z niepełnosprawnościami intelektualnymi malowali obrazy i brali udział w warsztatach teatralnych i tanecznych.

W Oldenburgu młodzi ludzie spotkali się z osobami pracującymi w lokalnych organizacjach działających na rzecz inkluzji oraz z Neele Buchholz – niemiecką tancerką oraz aktorką teatralną i filmową z zespołem Downa. Opowiedziała ona o wyzwaniach napotykanych na swojej drodze zawodowej jako artystka z niepełnosprawnością. Zwieńczeniem działań młodzieży były wystawy w publicznych miejscach w Lublinie i Oldenburgu złożone z rzeźb, obrazów sensorycznych, zdjęć oraz quizów, które pozwalały poznać sytuację osób z niepełnosprawnościami i wczuć się w nią. Wystawy oraz przeprowadzona wcześniej przez młodzież sonda uliczna zwiększały świadomość lokalnych społeczności oraz skłaniały do refleksji nad równością, dostępnością przestrzeni miejskiej i rolą sztuki w budowaniu więzi.